W wielu sklepach zwrot opakowań odbywa się przez specjalne automaty (tzw. butelkomaty). Niestety zdarza się, że urządzenia są przepełnione, chwilowo nie działają albo trzeba czekać na pomoc obsługi. Klienci zwracają też uwagę na inną kwestię – zamiast gotówki otrzymują bon do wykorzystania w sklepie. Tymczasem zgodnie z przepisami konsument powinien mieć możliwość otrzymania zwrotu kaucji w pieniądzu, niezależnie od tego, czy sklep korzysta z automatu czy przyjmuje opakowania ręcznie. Przepisy w tym zakresie wynikają z ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Sklepy wskazują na koszty systemu. Zastrzeżenia zgłaszają również właściciele sklepów. Gdy klient oddaje butelki lub puszki, sklep musi natychmiast zwrócić kaucję. Problem w tym, że zwrot pieniędzy od operatora systemu następuje dopiero później – według ustalonych terminów rozliczeń. W praktyce oznacza to, że część sklepów musi tymczasowo finansować system z własnych środków. Handlowcy zwracają też uwagę, że opłata za obsługę systemu (tzw. handling fee) nie zawsze pokrywa realne koszty.

Czy można oszukać system?

Pojawiają się też pojedyncze przypadki prób wyłudzenia kaucji – np. poprzez wrzucanie do automatów opakowań, które nie są objęte systemem. Eksperci podkreślają jednak, że takie działania mogą być traktowane jako oszustwo i w zależności od sytuacji mogą stanowić przestępstwo lub wykroczenie. W praktyce automaty sprawdzają nie tylko oznaczenie kaucji, ale także kod kreskowy produktu, który musi być zarejestrowany w systemie.

Dlaczego wprowadzono system kaucyjny?

Głównym celem systemu jest zwiększenie poziomu zbiórki opakowań po napojach – szczególnie plastikowych butelek i puszek. Zgodnie z europejskimi regulacjami poziom selektywnej zbiórki takich opakowań ma wynosić:

• 77% do 2028 roku
• 90% od 2029 roku

Dlatego w najbliższych latach system kaucyjny będzie stopniowo rozwijany, a liczba punktów zwrotu opakowań prawdopodobnie jeszcze wzrośnie.